◆◆◆ महालक्ष्मी गौरी पुजन ◆◆◆

श्रीमहालक्ष्मी व अलक्ष्मी म्हणजे काय?
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
महत्वपूर्ण माहिती ........
भाद्रपद शुद्ध पक्षात अनुराधा नक्षत्रावर आवाहित केल्या जाणाऱ्या देवतेस जेष्ठागौरी असे संबोधले जाते. या देवतेचे आवाहन अनुराधा नक्षत्रावर आणि पूजन जेष्ठा नक्षत्रावर तसेच विसर्जन मूळ नक्षत्रावर होते. पुराणात थोडेफार उल्लेख आणि मौखिक परंपरेने चालत आलेली कहाणी इतकीच माहिती जेष्ठागौरीविषयी उपलब्ध आहे.
जेष्ठा नक्षत्रावर ही देवी येत असल्याचे तिला जेष्ठागौरी म्हटले जाते. तसेच लक्ष्मीची जेष्ठा भगिनी अलक्ष्मी हिची पूजा या दिवशी केली जाते. जगात सर्वत्र प्रत्येक गोष्टींना चांगली- वाईट, डावी-उजवी अशा दोन विरोधी बाजू असतात. त्यातल्या डाव्या गोष्टीचा त्याग केल्यास अनवस्था निर्माण होते असे मानतात. वेद वाड्मयत सुद्धा ‘नमो जेष्ठाच च कनिष्ठाय च’ ‘स्तेतानां पतये नमः’ अशी वचने आहेत. यावरून अनिष्ट गोष्टीबद्दल सुद्धा पूज्यभाव मनात बाळगणे, हे मानवाच्या आध्यात्मिक उन्नतीचे द्योतक असल्याचे दिसते.
याप्रमाणे लक्ष्मीची थोरली बहिण ‘अलक्ष्मी’ ही देखील पूजनीय आहे. या संदर्भातील प्राचीन आरण्यका अशी आहे. समुद्र मंथनातून अनेक रत्नांबरोबर लक्ष्मी हे रत्न निघाले. साक्षात विष्णूने लक्ष्मीचा पत्नी म्हणून स्वीकार करण्याचा निश्चय केला. त्यावेळी आपल्या जेष्ठा भगिनीचा विवाह झाल्याशिवाय आपण विवाह करणार नाही, असे लक्ष्मीने सांगितल्यावर विष्णूने तिचा विवाह एका तपस्वीशी लावून दिला. पण अल्क्ष्मीचे उपद्रवी अवगुणामुळे तो तपस्वी वनात पळून गेला. तेव्हा अलक्ष्मी अश्र्वत्थवृक्षा खाली रडत बसली.
एकदा विष्णू तिथून जात असता त्यांनी तिला रडताना पाहिले. तिची हकिकत ऐकून त्यांनी तिचे सांत्वन केले व तिला तीन वरही दिले. पहिला वर, जिथे भक्तीचा अभाव, आळस, व्यसनाधीनता, नास्तिकता, अधर्म असेल तिथे तिने वास्तव्य करावे. दुसरा वर, शनिवारी अश्र्वत्थास प्रदक्षिणा घालणाऱ्यास तिने पिडा देऊ नये. तिसरा वर, दरवर्षी भाद्रपद महिन्यात जेष्ठा नक्षत्रावर तिची पूजा केली जाईल, असा होता. तेव्हापासून जेष्ठा गौरीपूजनाच्या दिवशी लक्ष्मी व अलक्ष्मी या दोघी बहिणींची पूजा केली जाते. ही गौर वाहत्या पाण्यातून आणण्याची प्रथा आहे. तिचे विसर्जनही वाहत्या पाण्यातच केले जाते. कारण अलक्ष्मी ही जलदेवता असल्याने तिचे वास्तव्य वाहत्या पाण्यात असते.
या दोन गौरीमधील एक गौर म्हणजे लक्ष्मी घरातच असते. दुसरी बाहेरून आणतात तीच जेष्ठा गौर घरात आणताना तिचाही उल्लेख लक्ष्मी असाच केला जातो. यावेळी जमिनीवर रांगोळीने आठ पावले काढली जातात. प्रत्येक पावलावर थोडे थांबून लक्ष्मीच्या विविध रूपांचा उल्लेख केला जातो. यामध्ये अष्टलक्ष्मी चा समावेश असतो. गौरीचे आवाहन करण्याच्या अनेक पद्धती निरनिराळ्या प्रांतांनुसार प्रचलित आहेत. काही घरात चांदीच्या किंवा पितळ्याच्या किंवा मातीच्या मुखवट्यावर तर काही जणी सुघट (संक्रांत, घट, मातीचे भांडे), काही घरात वाहत्या पाण्याजवळच्या खड्यांवर तर काही जणी मूर्तीवर गौरीचेआवाहन करतात. काही प्रांतात गौरी म्हणजेच शंकराची पत्नी मानून पूजा करण्यात येते. तर काही ठिकाणी गौरीच्या वनस्पतीची रोपटी पूजेसाठी वापरतात. जेष्ठा गौरी म्हणजे माहेरी आलेली माहेरवाशीणच. या दिवशी सासूरवाशिणींना आपल्या माहेरी विशेष मान असतो. गौरी दिवशी घरी विशिष्ट प्रकारचे अन्न शिजवण्याची प्रथा आहे. त्यात प्रामुख्याने भाजी-भाकरीचा, ज्वारीच्या कण्याचा समावेश होतो. संध्याकाळी हळदीकुंकवाचा कार्यक्रम करून रात्री झिम्माफुगड्या, घागरी फुंकणे असे खेळ खेळून जागरण केले जाते.
दअष्टमीच्या दिवशी गौरीपूजन करून पुरणाचा नैवेद्य दाखविला जातो. जेष्ठा गौरी हे पार्वतीचेच विशिष्ट रूप मानले जाते. तिला वैराग्यलक्ष्मीच म्हणतात. लक्ष्मी प्राप्तीनंतर जो मद मस्त, जो अहंकार जोपासला जातो त्या सर्वांवरील उतारा म्हणजे ‘जेष्ठा गौरी व्रत’ असे मानतात.
गौरी पूजना इतकेच महत्व तिच्या विसर्जनाला आहे. जेष्ठा गौरीचे विसर्जन मूळ नक्षत्रावर होणे आवश्यक आहे. कारण कोणत्याही गोष्टीचा त्याग मूळ नक्षत्रावर केल्यास त्या गोष्टी पुन्हा वाढीस लागत नाहीत, असे मानतात. विसर्जनाच्यावेळी दहीभाताचा नैवैद्य केला जातो. यावेळी या देवतेवर अक्षता वाहून तिला निरोप दिला जातो..

    ■■■ श्री महालक्ष्मी (ज्येष्ठा गौरी) ■■■

■ श्री गौरी (महालक्ष्मी) आवाहन  मुहूर्त ■

श्री गौरी (महालक्ष्मी) चे  तीन  दिवसाचे हे  व्रत नक्षत्रप्रधान  अनुराधा , जेष्ठा व  मूळ नक्षत्रावर  केले  जाते  या वर्षी भाद्रपद शू .८ मंगळवार दि. २९-०८-१७ रोजी आवाहन स्थापना करावी.
या दिवशी सम्पूर्ण दिवस अनुराधा नक्षत्र असल्याने आपल्या कुळाचाराप्रमाणे  सकाळी किंवा सायंकाळी गौरी (महालक्ष्मी) चे  आवाहन  करावे .
या दिवशी दिवसभर वैधृती योग असला तरी त्याचा स्थापनेस निषेध नाही. स्थापना करता येते. मंगळवारचा योग प्रशस्त आहे.

तसेच भद्रा प्रारंभ दि .२८-०८-२०१७ ला रात्री १२:३३ पासून दुसऱ्या दिवशी दुपारी ०१:४१ मी. पर्यंत भद्रा आहेत.(गौरी (महालक्ष्मी)  स्थापनेसाठी भद्रेचा निषेध नाही ) त्यामुळे  भद्रा काळात गौरी (महालक्ष्मी)   स्थापना करण्यास काही हरकत नाही.

राहू काळ दुपारी  ३:०० ते  ४:३० पर्यंत आहे.
(राहू काळात शुभकार्य वर्ज आहे )

*सारांश:-* सूर्योदाया पासून ते  सायंकाळी पर्यंत गौरी (महालक्ष्मी ) स्थापना  करू शकता.आपल्या कुलाचारा प्रमाणे महालक्ष्मी  स्थापना करावी.

◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆

■ श्री गौरी (महालक्ष्मी) पूजन मुहूर्त ■
बुधवार दि. ३०-०८-१७ रोजी गौरी (महालक्ष्मी) पूजन व महानेवेद्य  करवा.या दिवशी ज्येष्ठा नक्षत्र सम्पूर्ण दिवसभर आहे.
या दिवशी महालक्ष्मीचे  पूजन महानैवेद्य करावा.
या दिवशी राहू काळ दुपारी १२:०० ते  १:३० पर्यंत आहे.( राहू काळात शुभकार्य वर्ज आहे )

*सारांश:-* त्यामुळे राहूकाळ सोडून गौरी महालक्ष्मी पूजन व महानेवेद्य  करावा.
आपल्या कुलाचारा प्रमाणे गौरी (महालक्ष्मी)  पूजन व महानेवेद्य  करावा.

◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆

■ श्री गौरी (महालक्ष्मी) विसर्जन मुहूर्त ■
गुरुवार  दि. ३१-०८-१७ रोजी मूळ नक्षत्र दिवसभर असल्यामुळे या नक्षत्रावर गौरी (महालक्ष्मी) चे  आपल्या कुलाचारा प्रमाणे गौरी महालक्ष्मी विसर्जन करावे.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
या वर्षी गौरी (महालक्ष्मी)  चे  वाहन कोबडा  असून ती  भात  भक्षण करीत आहे. तिने  तांबडे (लाल ) रंगाचे वस्त्र तिने  धारण केले असून शस्त्र म्हणून तलवार हातात घेतले आहे.कस्तुरीचा तिलक लावला आहे. ती  दक्षिणेकडे  पाहत आहे. या महालक्ष्मीचे  फल जनतेला दुर्भिक्षकारक  आहे.

◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆

◆◆◆ गणपति विसर्जन ◆◆◆

गर्भवती महिला घरात असता भाद्रपद शु. चतुर्थीस  बसवलेला गणपति विसर्जन न करण्याची काही ठिकाणी रुढ आहे ती शास्त्र संम्मत नाही . चतुर्थीला बसवलेला गणपति आपल्या कुलाचारा प्रमाणे ठरवलेल्या दिवशी विसर्जन करावा, वर्षभर तसाच ठेवु नये .   

◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆◆

गौरी ( महालक्ष्मी ) पूजन:

घरातील कोणाचा मृत्य झाल्यास
त्या वर्षी गौरी पूजन  आपल्या कुलाचारा प्रमाणेच करावे
काही मंडळी फक्त मुखवटे बसवितात, गौरी उभ्या करू नयेत अश्या सर्व प्रथा चुकीच्या आहेत
तसेच भाद्रपदात गौरी पूजन न करता दिवाळीत गौरी पूजन करतात हे हे शास्त्र संमत नाही
अश्या कुठल्याही रूढी परंपरा सुरु करू नयेत, याने आपल्या धर्माचा ऱ्हास होतो.